Giá Chip Tăng: Tác Động Đến Người Tiêu Dùng Điện Thoại Thế Nào?

Bộ nhớ trở thành linh kiện đắt đỏ nhất

Carl Pei, nhà đồng sáng lập Nothing, đã chỉ ra một thực tế thú vị trong ngành công nghiệp điện thoại. Theo ông, bộ nhớ hiện nay đã vượt qua cả chip xử lý và màn hình trong vai trò linh kiện đắt giá nhất. Điều này thể hiện rõ không chỉ qua sản phẩm của hãng mình mà còn qua những con số thống kê từ thị trường. Chi phí bộ nhớ của Phone (4a) đã tăng gấp đôi trong thời gian từ khi phát triển sản phẩm cho đến khi ra mắt, và sau đó lại tăng thêm một lần nữa.

Các tổ chức nghiên cứu thị trường như Omdia cũng cho thấy xu hướng này. Họ ước tính rằng trong quý 1/2026, chi phí cho bộ nhớ chiếm khoảng 60% tổng chi phí linh kiện của các điện thoại giá dưới 400 USD. Lý do khiến cho giá bộ nhớ tăng cao là do trung bình giá DRAM và NAND tăng hơn 80% so với quý trước đó. Đặc biệt, chip nhớ cho thiết bị di động có mức tăng giá còn cao hơn nữa, với Samsung nâng giá LPDDR5X lên đến 83% chỉ trong quý 2.

Trước đây, màn hình thường được coi là linh kiện đắt nhất trong những chiếc điện thoại phổ thông, trong khi đối với các dòng sản phẩm cao cấp, chip xử lý thường giữ vị trí này. Tuy nhiên, tất cả đã thay đổi trong năm 2026.

Tại sao giá linh kiện không giảm như trước

Người tiêu dùng thường có tâm lý rằng giá cả sẽ giảm sau những đợt tăng. Tuy nhiên, sự biến động của thị trường bộ nhớ lần này lại không theo chu kỳ cũ. Nguyên nhân chủ yếu là do công suất sản xuất đang chuyển sang các dòng chip nhớ có tốc độ cao hơn phục vụ cho các trung tâm dữ liệu, nơi mà lợi nhuận cao hơn rất nhiều so với thị trường tiêu dùng.

Micron đã quyết định ngừng sản xuất bộ nhớ tiêu dùng hoàn toàn để tập trung vào nhu cầu từ trí tuệ nhân tạo, trong khi SK hynix cảnh báo năm tới sẽ là năm khó khăn nhất trong lịch sử ngành. Họ cho rằng nhu cầu vẫn ở mức cao hơn khả năng cung ứng, điều này khiến cho các hãng tầm trung không thể mua đủ linh kiện cần thiết.

Carl Pei nhấn mạnh rằng trong bối cảnh khan hiếm, bộ nhớ không còn được phân phối tự do, và điều này khiến cho các hãng nhỏ gặp phải khó khăn trong việc chuẩn bị hàng hóa trước khi giá tăng.

Đổi mới dự báo giá và sự tác động lên thị trường

Mới đây, các bản dự báo của Counterpoint và IDC cho thấy sự khác biệt lớn về mức giá trung bình smartphone toàn cầu trong năm 2026. Ban đầu, Counterpoint dự đoán giá chỉ tăng 6,9%, nhưng sau đó Omdia đã đưa ra một con số cao hơn rất nhiều, với mức tăng 21% từ 467 USD lên 565 USD, con số cao nhất trong lịch sử ngành.

Sự chênh lệch giữa các dự báo không phải là mâu thuẫn mà chỉ phản ánh các quan điểm tại những thời điểm khác nhau. Điều này cho thấy rằng thị trường vẫn chưa bắt kịp với mức giá mới đang tăng cao.

Người tiêu dùng phải trả nhiều hơn cho những gì ít hơn

Trong thực tế, tình hình không chỉ dừng lại ở mức tăng giá bán. Omdia nhận định rằng dung lượng bộ nhớ trung bình của smartphone cũng chứng kiến sự tăng trưởng. Tuy nhiên, thông thường, các mẫu máy tầm trung và phổ thông vẫn giữ nguyên cấu hình hoặc thậm chí cắt bỏ những phiên bản dung lượng cao.

Điều này có nghĩa là người tiêu dùng phải chịu áp lực lớn hơn khi phải trả thêm tiền mà không nhận được nâng cấp như trước. Carl Pei đã chỉ ra rằng mô hình kinh doanh hiện tại đã không còn hiệu quả, vì việc giá bộ nhớ tăng cao đã cản trở khả năng nâng cấp mà không làm tăng giá bán.

Phân khúc smartphone giá rẻ đang thu hẹp

Omdia dự báo sản lượng smartphone dưới 400 USD sẽ giảm hơn 22% vào năm 2026, trong khi các mẫu trên 400 USD vẫn tiếp tục tăng trưởng. Điều này không chỉ đến từ sự thay đổi nhu cầu mà chủ yếu là do áp lực từ nguồn cung.

Nhiều mẫu smartphone giá rẻ đã không còn lợi nhuận, khiến các thương hiệu dần rút lui khỏi phân khúc này. Các hãng đã thử điều chỉnh các thành phần như màn hình hay cảm biến ảnh, nhưng do chi phí đã quá chặt chẽ, không còn không gian để giảm giá nữa. Điều này khiến khách hàng phải lựa chọn giữa việc nâng cấp lên mẫu cao hơn hoặc giữ lại thiết bị cũ lâu hơn.

Thực tế, thị trường toàn cầu đã phản ánh điều này với sự suy giảm sản lượng trong quý 1/2026. IDC ghi nhận giảm 2,9% so với cùng kỳ, chấm dứt chuỗi tăng trưởng kéo dài 10 quý. Đến quý 2, Counterpoint ghi nhận mức giảm 7% trong sản lượng smartphone.

Biến động thị trường smartphone Việt Nam

Tại Việt Nam, giá smartphone đã có sự điều chỉnh từ cuối tháng 3/2026, với hàng loạt mẫu của Xiaomi, OPPO, vivo và Samsung tăng mạnh. Những lý do được đưa ra đều liên quan đến chi phí bộ nhớ tăng cao. Dự đoán rằng mặt bằng giá sẽ duy trì ở mức cao đến hết năm, với mức giảm chỉ khoảng 200-300 nghìn đồng.

Để thích ứng với tình hình này, các thương hiệu đã áp dụng nhiều giải pháp như sử dụng thiết kế và cấu hình của các dòng trước để tạo ra sản phẩm tầm trung. Sự thay đổi trong thói quen mua sắm của khách hàng cũng đang diễn ra, khi họ xem xét kỹ lưỡng dung lượng bộ nhớ – một thông số không thể nâng cấp sau khi mua.

Thời điểm giá cả ổn định trở lại hoàn toàn phụ thuộc vào sản xuất của các nhà máy chip nhớ mới, mà theo dự đoán sẽ mất đến năm 2028 mới bắt đầu có khả năng điều chỉnh giảm giá. Trước thời điểm đó, chi phí bộ nhớ sẽ tiếp tục bị quyết định bởi ưu tiên phân phối của các nhà sản xuất chip, trong đó các trung tâm dữ liệu luôn được ưu tiên hơn so với thị trường tiêu dùng.