Huyền Thoại Về Lời Nguyền Xác Ướp và Mối Nguy Hiểm Từ Vi Nấm Độc Hại

Truyền thuyết về lời nguyền xác ướp đã thu hút sự chú ý từ rất lâu, đặc biệt là sau khi lăng mộ của vua Tutankhamun được phát hiện vào năm 1922. Những cái chết bí ẩn của các nhân vật liên quan như Lord Carnarvon và George Jay Gould đã làm dấy lên nhiều đồn đoán về một lời nguyền siêu nhiên đang đe dọa những kẻ xâm phạm.

Tuy nhiên, khoa học đã chỉ ra rằng không có yếu tố huyền bí nào thực sự tồn tại. Ví dụ, Howard Carter, người khai quật lăng mộ, vẫn sống sót đến năm 1939 mà không gặp phải vấn đề gì nghiêm trọng. Một nghiên cứu trên tạp chí BMJ cũng chứng minh không có sự khác biệt về tỷ lệ sống sót giữa những người có liên quan và những người không tiếp xúc với lăng mộ này.

Nhưng điều đó không có nghĩa là không có nguy hiểm. Việc vào lăng mộ cổ có thể gây ra bệnh do tác nhân sinh học tự nhiên. Nghiên cứu công bố trên tạp chí International Journal of Cultural Property đã tìm thấy rằng truyền thuyết này đang có sự biến đổi hiện đại thông qua việc buôn bán hài cốt trên mạng xã hội.

Giáo sư Kirsty Squires từ Đại học Staffordshire đã thực hiện khảo sát 128 bài đăng và lô hàng trên mạng xã hội từ năm 2011 đến 2025 và ghi nhận hàng chục trường hợp bán bộ phận cơ thể người. Một nửa số mẫu được ghi nhận là đầu, hộp sọ còn tóc hoặc mô còn tươi, cùng với các đầu thu nhỏ.

Thị trường buôn bán hài cốt này phát triển mạnh mẽ từ năm 2022 sau những video viral trên TikTok, chính điều này đã khơi dậy nhiều tranh cãi về pháp lý và đạo đức. Đặc biệt, sự giao dịch này diễn ra vô cùng bài bản trong một số nhóm riêng tư trên Facebook.

Các thành viên trong những nhóm này thường sử dụng thuật ngữ chuyên ngành, chia sẻ các quy chuẩn và tạo nên một cộng đồng mà ở đó hành vi buôn bán hài cốt người được bình thường hóa. Một trong những vấn đề lớn nhất là các nhà sưu tập thường cư xử với xác ướp như một món cổ vật mà quên đi rằng việc bảo quản không đồng nghĩa với vô trùng.

Hóa ra, việc ướp xác chỉ làm chậm quá trình phân hủy của xác, không tiêu diệt hoàn toàn vi sinh vật. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng rất nhiều mẫu vật bị nhiễm nấm độc và kim loại nặng như thạch tín, thủy ngân và chì.

Khi các điều kiện môi trường thay đổi, vi sinh vật có thể phát triển trở lại dễ dàng. Các bức hình từ bài đăng trên Facebook đã cho thấy dấu hiệu nhiễm nấm với các đốm trắng, xám và các mảng tối màu trên xác ướp.

Nấm Aspergillus, một trong những loại nấm phổ biến, được coi là thủ phạm chính cho những rủi ro về sức khỏe. Đặc biệt, bào tử của chúng có thể phát tán vào không khí và gây nguy hiểm cho những người có hệ miễn dịch yếu.

Loại nấm này đã từng được phát hiện trong các cuộc khai quật khác và có thể là nguyên nhân dẫn đến cái chết của một số người trong thời gian khai quật.

Bên cạnh nấm độc, việc ướp xác cổ đại còn sử dụng nhiều hóa chất độc hại như thạch tín và chì, những chất này vẫn duy trì độc tính qua thời gian. Trong khi các bảo tàng tuân thủ các quy định an toàn, thì nhiều cá nhân lại bỏ qua các tiêu chuẩn này trong quá trình tiếp xúc với xác ướp.

Nghiên cứu cho thấy có nhiều bài đăng ghi nhận việc người dùng chạm tay trần vào xác ướp mà không có biện pháp bảo vệ nào. Điều này không chỉ gây nguy hiểm cho chính họ mà còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của những người xung quanh.

Nguy cơ tiếp tục gia tăng khi xác ướp được vận chuyển qua bưu điện. Một vụ việc điển hình là khi một bưu kiện chứa hài cốt ướp xác được gửi từ Anh sang Mỹ mà không tuân thủ quy định.

Những kẻ buôn bán đã sử dụng những lỗ hỏng trong quy định bằng cách khai báo sai mã hải quan, điều này khiến những người làm việc trong ngành vận chuyển vô tình đối mặt với những rủi ro sức khỏe mà họ không hề hay biết.

Các nhà nghiên cứu khuyến nghị cần phải siết chặt các quy định về vận chuyển bưu chính, tăng cường giám sát và đào tạo cho nhân viên để giảm thiểu rủi ro. Dù lời nguyền pharaoh không có thật, nhưng vi nấm và kim loại nặng từ xác ướp thì chắc chắn có thể gây hại cho sức khỏe con người.