Máy Bay Điện Lớn Nhất Thế Giới: Cuộc Cách Mạng Trong Ngành Hàng Không

Chuyến bay thử nghiệm đột phá và thách thức chi phí nhiên liệu

Giá nhiên liệu hàng không quốc tế đã tăng lên mức trung bình 3,50 USD mỗi gallon, đánh dấu mức tăng 63% so với năm ngoái. Chi phí nhiên liệu hiện chiếm khoảng 30% tổng chi phí hoạt động của các hãng hàng không. Sự gia tăng này đã dẫn đến nhiều hệ lụy như giá vé máy bay cao hơn, hủy bỏ đường bay và cảnh báo giảm lợi nhuận cho các hãng.

Vào ngày 12 tháng 8, tại sân bay Plattsburgh ở New York, một sự kiện quan trọng đã diễn ra khi chiếc máy bay electro X1, dài 23,2 mét và sải cánh 32,3 mét, thực hiện chuyến bay thử nghiệm thành công. Chuyến bay kéo dài khoảng 27 phút, đạt độ cao tối đa 335 mét mà không sử dụng nhiên liệu hóa thạch, tiêu tốn chỉ 5 USD cho điện.

Chiếc máy bay được chế tạo bởi công ty khởi nghiệp Heart Aerospace, và đây là mẫu máy bay điện lớn nhất từng bay thành công trong lịch sử hàng không.

Từ ý tưởng tại MIT đến hành trình phát triển

Ý tưởng về việc phát triển máy bay điện bắt nguồn từ năm 2013 khi Anders Forslund, một nghiên cứu sinh tại MIT, nhận ra tiềm năng của công nghệ máy bay không người lái và sự thành công của xe điện. Ông tin rằng việc điện hóa ngành hàng không chỉ là vấn đề thời gian.

Về Thụy Điển, ông tham gia dự án hàng không điện Elise và vào năm 2018, cùng vợ thành lập Heart Aerospace trong một nhà xưởng cũ. Năm 2019, công ty vượt qua 12.000 hồ sơ để tham gia vào chương trình ươm tạo Y Combinator và đã gọi vốn thành công 2 triệu USD.

Năm 2021, quỹ Breakthrough Energy Ventures của Bill Gates dẫn đầu vòng gọi vốn trị giá 35 triệu USD, tiếp theo là 107 triệu USD vào năm 2024, đưa tổng số vốn huy động lên 192 triệu USD.

Đến tháng 4 năm 2025, Heart Aerospace chuyển trụ sở sang Los Angeles do thị trường châu Âu không đạt kỳ vọng, và Mỹ trở thành nơi có nhiều tiềm năng cho công ty.

Khó khăn và thách thức trong việc phát triển công nghệ pin

Khác với các máy bay điện miền công nghiệp, X1 thuộc loại máy bay cất hạ cánh thông thường, sử dụng cánh cố định và cần có đường băng. Heart Aerospace đang phát triển dòng máy bay thương mại ES-30, hướng tới việc thay thế các mẫu máy bay cũ kỹ như ATR 42 hay Saab 340.

Mặc dù có tiềm năng, vấn đề mật độ năng lượng của pin là rào cản lớn do chỉ đạt khoảng 1/75 so với nhiên liệu truyền thống. Năm 2022, Heart Aerospace đã chuyển sang phát triển dòng máy bay lai điện ES-30, giúp tối ưu hóa chi phí hơn.

Máy bay X1 được trang bị bốn động cơ điện với tổng công suất 1.600 kW, giúp nâng cỗ máy nặng 11 tấn. Động cơ điện không bị suy giảm công suất ở độ cao lớn như động cơ đốt trong, và thiết kế sải cánh dài tạo đủ lực nâng.

Thực tế thương mại và tương lai đầy thách thức

Chi phí 5 USD chỉ phản ánh điện tiêu thụ trong chuyến bay, chưa bao gồm chi phí di chuyển trên mặt đất hay bảo trì. Heart Aerospace đặt mục tiêu giảm hơn 40% chi phí vận hành so với máy bay truyền thống.

Công ty đã nhận được cam kết đặt hàng trị giá 9,4 tỷ USD từ nhiều đối tác lớn. Tuy nhiên, ngành hàng không đã chứng kiến rất nhiều công ty thất bại. Hiện tại, FAA đã cấp chứng chỉ bay thử nghiệm cho X1 và tài trợ 4,1 triệu USD cho phát triển ES-30. Tuy nhiên, việc cấp chứng nhận cho mô hình ES-30 sẽ muộn hơn dự kiến.

Trong bối cảnh chưa có bộ pin đạt tiêu chuẩn hàng không thương mại, khả năng huy động vốn sẽ là yếu tố quyết định cho sự tồn tại của doanh nghiệp này.