Khi sóc bay đỏ trắng ghé thăm: video đêm ở Nam Nham Cung và hệ lụy hiểu lầm

Một đoạn video tuần tra ban đêm tại Nam Nham Cung, núi Võ Đang, bất ngờ thu hút sự chú ý vì hình ảnh nhân viên quản lý di tích cho một loài động vật nhỏ ăn quả. Cảnh quay, do người có tài khoản Weibo là Võ Đang A Ngưu đăng tải, không chỉ gợi cảm xúc dễ thương mà còn làm bật lên một chuỗi hiểu nhầm về danh tính loài và tình trạng pháp lý của nó.

Sự kiện được ghi lại: ai, khi nào và ở đâu?

Người xuất hiện trong video là Mẫn Gia Hội, cán bộ quản lý di tích Nam Nham Cung, đã gắn bó 27 năm với công việc tại địa danh này. Đoạn phim được đăng lên mạng xã hội vào ngày 26 tháng 8 năm 2026, ghi lại khoảnh khắc anh đưa một quả bàn đào cho một thú nhỏ đến gần, ngửi rồi ôm chặt quả và ăn ngon lành. Hình ảnh này nhanh chóng lan truyền, khiến cộng đồng quan tâm tới cả yếu tố sinh học lẫn văn hóa xung quanh sự xuất hiện của loài vật.

Thực hư sinh vật ăn quả bàn đào trên núi Võ Đang khiến dân mạng tưởng phải ngồi tù - Ảnh 1. — Nhân viên quản lý di tích Nam Nham Cung trên núi Võ Đang là Mẫn Gia Hội thường xuyên gặp gỡ và thân thiết cho sóc bay hoang dã ăn quả bàn đào trong các chuyến tuần tra đêm.

Nhận diện loài: đặc điểm dễ thấy

Dựa vào hình thái trong video, chuyên gia về động vật hoặc người quan sát có thể nhận ra các dấu ấn nhận dạng: mặt màu trắng ngà, viền mắt đỏ hung, mắt to tròn sẫm màu, lưng nâu đỏ hòa với mảng trắng ở cổ và nách. Một đặc điểm rất đáng chú ý là màng da nối giữa các chi, tạo khả năng lượn trên không—điểm phân biệt quan trọng với các loài sóc đất thông thường. Các dấu hiệu này giúp xác định cá thể trong video là sóc bay đỏ trắng (Petaurista alborufus).

Thực hư sinh vật ăn quả bàn đào trên núi Võ Đang khiến dân mạng tưởng phải ngồi tù - Ảnh 2. — Đặc điểm nhận dạng rõ nét của loài thú này là sóc bay đỏ trắng; đồng thời bài viết đính chính thông tin sai lệch về việc đây là động vật bảo tồn cấp 2 quốc gia, thực chất nó thuộc danh mục bảo vệ “ba hữu”.

Nguyên nhân dẫn đến hiểu lầm về tình trạng bảo vệ

Sau khi clip lan truyền, trên các diễn đàn xuất hiện nhiều bình luận cho rằng đây là loài nằm trong danh mục bảo vệ cấp 2 của Trung Quốc, và thậm chí có ý kiến lo ngại về hành vi cho ăn. Tuy nhiên, đối chiếu với dữ liệu danh mục bảo vệ động vật hoang dã trọng điểm cho thấy đây là hiểu lầm phổ biến. Thực tế, sóc bay đỏ trắng không thuộc danh sách bảo vệ cấp 1 hay cấp 2; từ ngày 1 tháng 8 năm 2000, loài này được xếp vào nhóm động vật hoang dã trên cạn có giá trị sinh thái, khoa học và xã hội quan trọng — thường gọi tắt là danh mục “ba hữu”.

Hành vi cho ăn: khi nào là thích hợp?

Trong video, Mẫn Gia Hội chỉ cho ăn thỉnh thoảng chứ không biến đó thành hoạt động thường xuyên. Đây là điểm quan trọng: việc nuôi dưỡng thói quen nhận thức thức ăn từ con người có thể làm thay đổi hành vi tự tìm kiếm thức ăn của động vật hoang dã. Do đó, giới thực hành bảo tồn thường khuyến nghị hạn chế cho ăn, và nếu có cho thì nên thực hiện một cách thận trọng nhằm tránh làm lệ thuộc.

Thực hư sinh vật ăn quả bàn đào trên núi Võ Đang khiến dân mạng tưởng phải ngồi tù - Ảnh 3. — Làm rõ nguồn gốc của “hàn hiệu điểu” trong các thư tịch cổ: không phải loài chim cũng không phải sóc bay đỏ trắng, mà chính là loài sóc bay răng phức tạp tại vùng Ngũ Đài Sơn, Sơn Tây, Trung Quốc.

Khởi nguồn văn hóa và y dược cổ: mối liên hệ với “hàn hiệu điểu” và ngũ linh chi

Hình ảnh sóc ăn đào gợi nhớ văn bản cổ truyền về sinh vật gọi là “hàn hiệu điểu” trong tác phẩm của Đào Tông Nghi từ cuối nhà Nguyên. Tuy nhiên, đối chiếu bản thảo y học cho thấy thuật ngữ cổ này không chỉ đơn thuần là một loài chim, mà thường ám chỉ loài sóc bay răng phức tạp (Trogopterus xanthipes) – loài phân bố ở khu vực Ngũ Đài Sơn và dãy Thái Hành, tỉnh Sơn Tây.

Trong y học cổ truyền Trung Quốc, có một vị thuốc gọi là ngũ linh chi, được ghi nhận là lấy từ phân và nước tiểu ngưng kết của sóc bay. Dược liệu chuẩn thường được thu từ loài sóc bay răng phức tạp; nhưng tài liệu cổ cũng ghi nhận rằng trong lịch sử, chất thải của sóc bay đỏ trắng và một số phân loài khác từng được sử dụng để làm dược phẩm. Ngũ linh chi tồn tại dưới hai dạng là linh chi mễ (hạt phân rời) và linh chi khối (khối phân hòa lẫn nước tiểu đóng cứng trong kẽ đá), và cả hai dạng đều được ghi nhận có ứng dụng trong điều trị một số chứng ứ trệ, đau và sang thương.

Thực hư sinh vật ăn quả bàn đào trên núi Võ Đang khiến dân mạng tưởng phải ngồi tù - Ảnh 4. — Dược liệu ngũ linh chi thực chất là phân và nước tiểu ngưng kết của sóc bay, tồn tại dưới hai dạng là linh chi mễ và linh chi khối với nhiều công dụng như hoạt huyết, hóa ứ, giảm đau.

Kinh tế quanh nguồn dược liệu và mô hình nuôi nhân tạo

Vì hiệu suất thu lượm ngẫu nhiên thấp và yêu cầu bảo tồn nghiêm ngặt, một số nơi đã phát triển mô hình nuôi nhân tạo sóc bay để lấy ngũ linh chi. Tại khu vực Thương Lạc, dữ liệu thị trường được nhắc tới cho thấy giá bán mỗi con sóc bay giống có thể ở mức 800 nhân dân tệ (khoảng 3,1 triệu đồng theo tỷ giá được nêu), trong khi ngũ linh chi khô thu mua ở mức khoảng 150 nhân dân tệ mỗi kilôgam (hơn 580 nghìn đồng theo con số tham khảo). Những con số này phản ánh giá trị kinh tế của dược liệu cũng như động lực thúc đẩy mô hình chăn nuôi phục vụ mục đích y học truyền thống.

Thực hư sinh vật ăn quả bàn đào trên núi Võ Đang khiến dân mạng tưởng phải ngồi tù - Ảnh 5. — Do hiệu suất thu lượm tự nhiên thấp và yêu cầu bảo tồn động vật hoang dã, mô hình nuôi nhân tạo sóc bay răng phức tạp lấy dược liệu đã hình thành với giá trị kinh tế đáng kể.

Những điều người quan tâm cần lưu ý

Phân biệt loài: dựa vào đặc điểm mặt, màu lông và màng giữa chi để phân biệt sóc bay đỏ trắng với các loài khác.
Về pháp lý: thông tin về tình trạng bảo vệ nên được kiểm tra theo danh mục chính thức, vì có sự nhầm lẫn phổ biến giữa các cấp bảo vệ khác nhau.
Thói quen cho ăn: cho ăn thỉnh thoảng, có kiểm soát có thể tránh làm thay đổi hành vi tự nhiên của động vật hoang dã.
Về dược liệu: ngũ linh chi trong lịch sử liên quan chặt chẽ với loài sóc bay răng phức tạp; những ghi chép cổ cũng từng sử dụng các nguồn khác nhau trong các thời kỳ khác nhau.

Câu hỏi thường gặp

Sóc bay đỏ trắng có phải loài được bảo vệ cấp cao không?

Theo dữ liệu được trích dẫn, sóc bay đỏ trắng không thuộc danh mục bảo vệ cấp 1 hoặc cấp 2; từ 1/8/2000 nó được xếp vào nhóm “ba hữu”—nhóm động vật hoang dã trên cạn có giá trị sinh thái, khoa học và xã hội quan trọng.

Cho ăn động vật hoang dã như trong video có vi phạm không?

Video cho thấy hành vi cho ăn thỉnh thoảng. Theo nội dung liên quan, hành động này khi không trở thành thói quen thường xuyên và được thực hiện thận trọng thì phù hợp để tránh làm thay đổi tập tính tìm mồi của thú hoang.

Ngũ linh chi có phải luôn lấy từ cùng một loài sóc bay?

Chuẩn dược điển ghi ngũ linh chi chính phẩm thu từ phân và nước tiểu của sóc bay răng phức tạp; tuy nhiên tư liệu lịch sử cũng ghi nhận rằng phân loài khác từng được dùng trong quá khứ.

Kết luận

Đoạn video ở Nam Nham Cung gợi lên nhiều lớp thông tin: từ niềm thích thú cá nhân khi tiếp xúc gần với động vật hoang dã, đến các hệ quả về nhận thức công chúng liên quan đến phân loại sinh học, pháp lý và giá trị kinh tế của loài. Việc làm rõ danh tính loài, kiểm tra chính xác tình trạng bảo vệ và cân nhắc hành vi ứng xử với động vật hoang dã đều là bước cần thiết để chuyển từ cảm xúc ban đầu sang hiểu biết có trách nhiệm.

Nếu bạn muốn theo dõi thêm những phân tích sâu về chủ đề liên quan, dưới đây là một số bài viết chuyên sâu có thể mở rộng góc nhìn của bạn.

Đọc tiếp để hiểu bối cảnh văn hóa và chiến lược săn bắn dẫn đến mối thù trong vũ trụ quái vật: bài viết Nguồn gốc mối thù Predator và Xenomorph phân tích nghi lễ của Yautja và vai trò nền tảng của Nữ hoàng Xenomorph trong các kịch bản săn bắn lịch sử.

Nếu bạn quan tâm đến những thay đổi chiến lược trong ngành thiết bị quay phim và quang học, bài viết chuyên sâu GoPro chuyển giao cổ phần cho Starman Optical giải thích chi tiết quá trình chuyển đổi hướng kinh doanh và hệ quả với thị trường quang học.

Và nếu muốn so sánh công nghệ cùng phân khúc xe máy và những cân nhắc khi một mẫu nhập về Việt Nam, tham khảo Wuyang-Honda NWZ150 và công nghệ tay ga 150cc để biết thêm về trang bị, động cơ EW15 và các yếu tố cạnh tranh.