Xe Điện: Khó Khăn Trong Bảo Dưỡng và Giá Trị Tài Sản

Các chủ xe điện hiện nay đang đối mặt với nhiều thách thức, không chỉ trong việc bảo trì mà còn trong việc giữ giá trị tài sản của họ. Một nghiên cứu từ Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Canada đã chỉ ra rằng xe điện có khả năng chuyển đổi từ 87% đến 91% năng lượng nạp vào thành năng lượng thực tế, trong khi xe chạy bằng xăng chỉ đạt từ 16% đến 25%. Thực tế này làm cho chi phí bảo trì xe điện thường thấp hơn khoảng một nửa so với xe xăng trong suốt vòng đời sử dụng, với mức tiết kiệm ước tính từ 158 triệu đến 263 triệu đồng cho người tiêu dùng.

Tuy nhiên, nền tảng tài chính dường như không đảm bảo giúp xe điện giữ giá tốt. Chẳng hạn, trong tháng 5/2024, Cap HPI, một công ty định giá xe đã hạ giá trị của dòng xe Fisker Ocean tới 48% chỉ trong vòng 30 ngày. Hãng này sau đó đã nộp đơn xin bảo hộ phá sản, điều này khiến giá trị dự báo ba năm tới của những mẫu xe này giảm thêm trung bình 31%.

Từ 1,81 tỷ đồng đến 415 triệu đồng

Mẫu xe Ocean Extreme được bán với giá khoảng 1,81 tỷ đồng vào năm 2023, nhưng sau đó giá của nó đã giảm xuống còn khoảng 985 triệu đồng vào tháng 3/2024. Sau khi công ty phá sản, khoảng 3.300 xe tồn kho đã được bán với giá trung bình chỉ còn khoảng 368 triệu đồng mỗi chiếc.

Các thương hiệu truyền thống như xe xăng vẫn có một phần giá trị ổn định hơn khi công ty ngừng hoạt động, nhờ vào khả năng sửa chữa rộng rãi và linh kiện dễ dàng tìm thấy. Ngược lại, xe điện lại thiếu đi lớp đệm này, với bộ pin và phần mềm điều khiển được thiết kế riêng cho từng thương hiệu, và điều này làm cho những người mua xe cũ phải tự giảm giá để bù đắp rủi ro khi hãng sản xuất không còn tồn tại.

Ví dụ, khi General Motors đã ngừng sản xuất thương hiệu Holden, họ vẫn cam kết cung cấp phụ tùng và dịch vụ trong ít nhất 10 năm. Điều này đã giúp khoảng 2 triệu xe Holden vẫn hoạt động bình thường trên thị trường.

Thực tế phức tạp hơn khi giá trị của xe điện như Tesla Model Y bản dẫn động cầu sau năm 2022 tại Úc giảm tới 48,93% do hãng hạ giá xe mới liên tục. Mặc dù chiếc xe vẫn hoạt động tốt, nhưng mức giá tham chiếu đã bị ảnh hưởng tiêu cực từ chính chính sách giá của nhà sản xuất.

Xe điện Trung Quốc gặp rủi ro cao

Các thương hiệu xe điện tại Trung Quốc như Neta, thuộc tập đoàn Hozon, đã bán gần 500.000 xe từ 2018 đến 2024, nhưng cũng đã nộp đơn phá sản. Theo thống kê của EVBoosters, hơn 400 hãng xe điện Trung Quốc đã ngừng hoạt động trong giai đoạn 2018 đến 2025, dẫn đến gần 160.000 chủ xe mất bảo hành và không có nguồn phụ tùng hỗ trợ.

Dữ liệu từ Deutsche Automobil Treuhand cho thấy xe điện và xe lai sạc điện của Trung Quốc tại Đức mất giá nhanh gấp đôi so với mức trung bình của ngành, phản ánh rõ ràng sự rủi ro mà thị trường đang phải đối mặt.

Thị trường Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển mình

Trong nửa đầu năm 2026, thị trường ô tô Việt Nam đã tiêu thụ 328.818 xe, tăng 29% so với cùng kỳ năm trước. Bên cạnh mức tăng trưởng này, hàng loạt thương hiệu mới gia nhập và các chương trình giảm giá mạnh đã tạo ra áp lực lớn lên giá trị xe đã qua sử dụng.

Mẫu xe Wuling Mini EV được ra mắt tại Việt Nam vào ngày 29/6/2023 với giá niêm yết bản LV2 là 197 triệu đồng. Tuy nhiên, từ tháng 8/2024, giá niêm yết này đã giảm xuống nhiều triệu đồng, cho thấy một thị trường ngày càng cạnh tranh hơn.

Đồng thời, rủi ro cũng đang gia tăng cho những doanh nghiệp phân phối như TMT Motors, nơi đã ghi nhận khoản lỗ lên tới 315 tỷ đồng trong năm 2024. Hơn nữa, các đại lý đã giảm giá tới 300 triệu đồng cho mẫu MG4 để giải phóng hàng tồn, trong khi khảo sát cho thấy MG HS đời 2022 mất khoảng 33% giá trị, trong khi Hyundai Tucson chỉ mất khoảng 17%.

Mặt khác, mẫu xe điện cỡ nhỏ của VinFast đã tiêu thụ hơn 25.000 chiếc trong năm 2024 và gần 45.000 chiếc trong năm 2025. Quy mô này tạo ra thanh khoản mà thị trường xe cũ cần để duy trì giá trị, cộng thêm hạ tầng dịch vụ và trạm sạc do VinFast đầu tư.

Điều này cho thấy sự khác biệt về giá trị giữa các thương hiệu không chỉ đến từ số km đã chạy mà còn từ khả năng duy trì hoạt động hỗ trợ sau khi bán hàng. Hai triệu chủ xe Holden tại Úc vẫn có thể bán lại xe của mình diễn ra thuận lợi sau khi thương hiệu này bị ngừng sản xuất, trong khi những người sở hữu xe Fisker Ocean lại chứng kiến tài sản của họ giảm mạnh mà không có lỗi kỹ thuật nào xảy ra.

Khác biệt này cho thấy rằng niềm tin của thị trường vào khả năng tồn tại của hãng xe trong tương lai đóng vai trò quan trọng đối với giá trị tài sản xe.